Zrozumienie zawiłości przepisów dotyczących składek na Fundusz Pracy (FP) to klucz do optymalizacji kosztów zarówno dla przedsiębiorców, jak i pracodawców. W tym artykule szczegółowo omówię, kto i na jakich warunkach może skorzystać ze zwolnienia z tego obowiązku, dostarczając praktycznej wiedzy niezbędnej w codziennej działalności.
Zwolnienie z Funduszu Pracy: Kluczowe warunki i grupy uprawnionych
- Obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy powstaje, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest równa lub wyższa od minimalnego wynagrodzenia (w 2026 roku 4806 zł).
- Przedsiębiorcy mogą być zwolnieni ze składek na FP m.in. ze względu na wiek (kobiety po 55. roku życia, mężczyźni po 60. roku życia), korzystanie z ulg "Mały ZUS" / "Mały ZUS Plus" (jeśli podstawa jest niższa niż minimalna) lub w ramach "wakacji składkowych".
- Pracodawcy nie płacą składek na FP za pracowników, którzy osiągnęli wiek 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni), a także za powracających z urlopów rodzicielskich (przez 36 miesięcy).
- Czasowe zwolnienia przysługują również za zatrudnionych bezrobotnych powyżej 50. roku życia (12 miesięcy) oraz bezrobotnych przed 30. rokiem życia skierowanych z PUP (12 miesięcy).
- Zwolnienie z Funduszu Pracy obejmuje także osoby, których miesięczny przychód ze wszystkich tytułów jest niższy od minimalnego wynagrodzenia, osoby duchowne, opiekunów nianiek czy osoby pobierające określone świadczenia społeczne.
Fundusz Pracy: Kto musi płacić i na co idą składki?
Fundusz Pracy to państwowy fundusz celowy, którego głównym zadaniem jest wspieranie aktywizacji zawodowej i walka z bezrobociem. Środki, które do niego wpływają, są przeznaczane na szereg działań, takich jak wypłata zasiłków dla bezrobotnych, organizacja szkoleń, dofinansowania do staży, dotacje na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej czy wsparcie dla pracodawców tworzących nowe miejsca pracy. To istotny element systemu zabezpieczenia społecznego w Polsce, który ma realny wpływ na rynek pracy. Obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy powstaje, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne i rentowe), w przeliczeniu na okres miesiąca, jest równa lub wyższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Na przykład, w 2026 roku ten próg wynosi 4806 zł. Standardowa wysokość składki na sam Fundusz Pracy to 1,0% podstawy wymiaru składek, a łącznie z Funduszem Solidarnościowym (FS) wynosi ona 2,45%. Ważne jest, aby pamiętać o tym progu, ponieważ to on decyduje o tym, czy składka jest należna, czy też nie.Kiedy przedsiębiorca jest zwolniony z opłacania składek na Fundusz Pracy?
Jako przedsiębiorca, z pewnością zastanawiasz się, w jakich sytuacjach możesz być zwolniony z opłacania składek na Fundusz Pracy za siebie. Przepisy przewidują kilka kluczowych okoliczności, które warto znać:
- Ulgi "Mały ZUS" i "Mały ZUS Plus": Jeśli korzystasz z tych preferencyjnych form opłacania składek, a podstawa wymiaru Twoich składek na ubezpieczenia społeczne jest niższa od minimalnego wynagrodzenia (np. wspomnianych 4806 zł w 2026 roku), wówczas nie masz obowiązku opłacania składki na Fundusz Pracy. To istotna ulga dla wielu mikroprzedsiębiorców.
- Wiek przedsiębiorcy: Jest to jeden z najczęstszych powodów zwolnienia. Kobiety po osiągnięciu 55. roku życia oraz mężczyźni po ukończeniu 60. roku życia są trwale zwolnieni z opłacania składek na Fundusz Pracy za siebie. Zwolnienie to obowiązuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnęli ten wiek.
- "Wakacje składkowe": To stosunkowo nowa możliwość, która pozwala przedsiębiorcy na jednorazowe zwolnienie z opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne (w tym na Fundusz Pracy) za jeden wybrany miesiąc w roku. To elastyczne rozwiązanie, które może przynieść chwilową ulgę w obciążeniach.
Pamiętaj, że każda z tych sytuacji wymaga spełnienia określonych warunków, dlatego zawsze warto dokładnie zweryfikować swoją sytuację prawną.
Zwolnienia z Funduszu Pracy za pracowników: Pełny katalog
Jako pracodawca, musisz wiedzieć, że obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy nie zawsze dotyczy wszystkich Twoich pracowników. Istnieje szereg zwolnień, które mogą znacząco wpłynąć na Twoje koszty zatrudnienia. Przyjrzyjmy się im szczegółowo, ponieważ świadomość tych możliwości może przynieść realne oszczędności.
Zwolnienie bezterminowe: Kiedy wiek pracownika ma kluczowe znaczenie?
Jednym z najbardziej stabilnych zwolnień jest to związane z wiekiem pracownika. Pracodawcy są zwolnieni z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy za pracowników, którzy osiągnęli wiek 55 lat w przypadku kobiet oraz 60 lat w przypadku mężczyzn. Co ważne, zwolnienie to obowiązuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik osiągnął ten wiek. Jest to zwolnienie bezterminowe, co oznacza, że raz nabyte, trwa przez cały okres zatrudnienia takiej osoby.
Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim lub wychowawczym jak długo trwa ulga?
System wspiera rodziców powracających na rynek pracy. Pracodawcy mogą skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy za pracowników, którzy wracają do pracy po urlopie macierzyńskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopie rodzicielskim lub urlopie wychowawczym. Ta ulga trwa przez 36 miesięcy od momentu powrotu pracownika do pracy. To znaczące wsparcie, które ma na celu ułatwienie powrotu do aktywności zawodowej po okresie opieki nad dzieckiem.
Zatrudniasz osobę bezrobotną? Skorzystaj z czasowego zwolnienia z FP
Państwo, poprzez Fundusz Pracy, aktywnie wspiera zatrudnianie osób bezrobotnych. Jeśli jako pracodawca zdecydujesz się na zatrudnienie osoby zarejestrowanej w urzędzie pracy, możesz liczyć na czasowe zwolnienie z opłacania składek na FP. Są to konkretne programy, które mają na celu zmniejszenie bezrobocia i ułatwienie startu lub powrotu na rynek pracy określonym grupom.
Osoby bezrobotne po 50. roku życia 12 miesięcy bez składki na FP
Zwolnienie z Funduszu Pracy przysługuje pracodawcom, którzy zatrudnią osobę bezrobotną, która ukończyła 50. rok życia i przed zatrudnieniem była zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna przez co najmniej 30 dni. W takim przypadku zwolnienie z opłacania składek na FP obowiązuje przez 12 miesięcy od daty zatrudnienia. To zachęta do aktywizacji zawodowej osób starszych, które często mają trudności ze znalezieniem pracy.
Osoby bezrobotne przed 30. rokiem życia ze skierowaniem z PUP warunki ulgi
Podobne zwolnienie dotyczy młodych osób. Pracodawcy są zwolnieni z opłacania składek na Fundusz Pracy za pracowników, którzy zostali skierowani do pracy z urzędu pracy i nie ukończyli 30. roku życia. Ta ulga również obowiązuje przez 12 miesięcy od daty zatrudnienia. Celem tego rozwiązania jest wspieranie młodych ludzi w wejściu na rynek pracy i zdobyciu pierwszego doświadczenia zawodowego.
Przeczytaj również: Fundusz Alimentacyjny: Jak uzyskać wsparcie i odzyskać należne pieniądze?
Płaca minimalna a Fundusz Pracy: Kiedy niższe zarobki zwalniają ze składki?
Kluczową zasadą, którą już wcześniej wspominałem, jest próg minimalnego wynagrodzenia. Jeśli miesięczny przychód pracownika, stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ze wszystkich tytułów jest niższy od minimalnego wynagrodzenia (np. 4806 zł w 2026 roku), to za takiego pracownika nie opłaca się składek na Fundusz Pracy. To bardzo ważna zasada, która dotyczy zarówno umów o pracę, jak i umów cywilnoprawnych.
Praca na część etatu: Czy zawsze oznacza brak składki na FP?
Wielu pracodawców myli się, sądząc, że samo zatrudnienie pracownika na część etatu automatycznie zwalnia z opłacania składek na Fundusz Pracy. To nieprawda. Kluczowe jest to, czy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, w przeliczeniu na miesiąc, osiąga lub przekracza minimalne wynagrodzenie. Jeśli pracownik na pół etatu zarabia np. 3000 zł, to składka na FP nie będzie należna. Jeśli jednak jego wynagrodzenie na pół etatu wynosi 2500 zł, ale minimalne wynagrodzenie to 4806 zł, to składka na FP nie będzie odprowadzana, ponieważ jego podstawa wymiaru składek jest niższa od progu.
Zbieg tytułów do ubezpieczeń (np. dwie umowy zlecenia) jak liczyć próg?
W przypadku, gdy pracownik ma kilka źródeł przychodu, które stanowią tytuł do ubezpieczeń (np. dwie umowy zlecenia u różnych zleceniodawców lub umowę o pracę i umowę zlecenie), należy zsumować podstawy wymiaru składek ze wszystkich tych tytułów. Dopiero tak zsumowana kwota jest porównywana z progiem minimalnego wynagrodzenia. Jeśli suma przekroczy minimalne wynagrodzenie, wówczas składka na Fundusz Pracy jest należna. To często pomijany aspekt, który może prowadzić do błędów w rozliczeniach.
Praca tylko przez część miesiąca a konieczność przeliczenia podstawy
Co w sytuacji, gdy pracownik pracuje tylko przez część miesiąca? Wówczas podstawę wymiaru składek należy proporcjonalnie przeliczyć do minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to, że próg minimalnego wynagrodzenia, który decyduje o obowiązku opłacania składki na FP, również jest obniżany proporcjonalnie do liczby dni, za które pracownik faktycznie świadczył pracę. To ważne, aby prawidłowo ustalić obowiązek opłacania Funduszu Pracy w takich sytuacjach.
Inne przypadki zwolnienia z Funduszu Pracy: Kogo jeszcze obejmują przepisy?
Poza wspomnianymi wcześniej kategoriami, istnieją również inne, bardziej specyficzne grupy osób, za które nie opłaca się składek na Fundusz Pracy. Warto je znać, aby mieć pełen obraz przepisów:
- Osoby duchowne: Za osoby duchowne nie opłaca się składek na Fundusz Pracy.
- Osoby pobierające określone świadczenia społeczne: Zwolnienie obejmuje osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej, świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
- Żołnierze niezawodowi w służbie czynnej: Za tę grupę również nie odprowadza się składek na FP.
- Osoby odbywające zastępcze formy służby wojskowej: Podobnie jak w przypadku żołnierzy niezawodowych, te osoby są zwolnione z obowiązku opłacania składek.
- Osoby pobierające zasiłek macierzyński: Ważne jest, aby rozróżnić tę sytuację od powrotu z urlopu macierzyńskiego. Samo pobieranie zasiłku macierzyńskiego nie generuje obowiązku opłacania FP.
- Opiekunowie zatrudniający nianie na podstawie umowy uaktywniającej: W tym szczególnym przypadku, opiekunowie są zwolnieni z opłacania składek na Fundusz Pracy.
Fundusz Pracy a FGŚP: Czy zasady zwolnień są takie same?
Często Fundusz Pracy (FP) jest mylony z Funduszem Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP), ponieważ oba są funduszami celowymi i często są opłacane razem. Jednakże, choć w wielu przypadkach zasady zwolnień są podobne, nie są one identyczne. Składka na FGŚP wynosi 0,1% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Warto zawsze sprawdzić konkretne przepisy dotyczące każdego z funduszy, ponieważ mogą występować subtelne, ale istotne różnice w warunkach zwolnień. Zawsze rekomenduję dokładne weryfikowanie obu tych funduszy, aby uniknąć nieprawidłowości w rozliczeniach.
