Wielu z nas zastanawia się, czy samo posiadanie numeru PESEL wystarczy, aby ktoś niepowołany mógł zaciągnąć na nasze nazwisko pożyczkę. To naturalna obawa w dzisiejszych czasach, gdy dane osobowe są na wagę złota. Jako Damian Laskowski, ekspert w dziedzinie finansów, mogę od razu rozwiać tę wątpliwość: w legalnie działających instytucjach finansowych nie jest możliwe wzięcie pożyczki wyłącznie na numer PESEL. Prawdziwe zagrożenie leży gdzie indziej w kradzieży tożsamości. W tym artykule wyjaśnię, dlaczego sam PESEL nie wystarczy, na czym polega realne ryzyko i co najważniejsze, jak skutecznie chronić się przed wyłudzeniami, korzystając z nowych, potężnych narzędzi.
Pożyczka na sam PESEL jest niemożliwa wyjaśniamy, jak skutecznie chronić swoje dane
- W legalnie działających bankach i firmach pożyczkowych nie można zaciągnąć pożyczki, podając wyłącznie numer PESEL.
- Do uzyskania pożyczki konieczne są dodatkowe dane, przede wszystkim seria i numer dowodu osobistego, oraz przejście weryfikacji tożsamości.
- Prawdziwym zagrożeniem nie jest wyciek samego numeru PESEL, lecz kradzież pełnego zestawu danych osobowych (tzw. kradzież tożsamości).
- Najskuteczniejszą ochroną przed wyłudzeniem jest bezpłatna usługa "Zastrzeż PESEL", dostępna m.in. w aplikacji mObywatel.
- Jeśli instytucja finansowa udzieli pożyczki pomimo zastrzeżonego numeru PESEL, ofiara wyłudzenia nie będzie musiała spłacać zadłużenia.
Pożyczka na sam PESEL? Sprawdzamy, czy to w ogóle możliwe
Zacznijmy od rozwiania powszechnego mitu: nie da się wziąć pożyczki na sam PESEL. To informacja, którą często słyszę, a która budzi niepotrzebny strach. Zarówno banki, jak i legalnie działające firmy pożyczkowe w Polsce, mają bardzo rygorystyczne procedury weryfikacji tożsamości klienta. Wynika to nie tylko z ich wewnętrznych regulacji bezpieczeństwa, ale przede wszystkim z przepisów prawa, w tym ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Sam numer PESEL jest niewystarczający do jednoznacznej identyfikacji osoby i oceny jej zdolności kredytowej. Instytucje finansowe muszą mieć pewność, że mają do czynienia z prawdziwym wnioskodawcą, a nie z oszustem. Dlatego też, jeśli ktoś twierdzi, że wystarczy mu tylko PESEL, aby załatwić pożyczkę, powinno to zapalić u nas czerwoną lampkę to niemal na pewno próba oszustwa.Jakie dane są naprawdę potrzebne do złożenia wniosku?
Skoro sam PESEL to za mało, co w takim razie jest niezbędne, aby złożyć wniosek o pożyczkę, zwłaszcza online? Moje doświadczenie pokazuje, że lista wymaganych danych jest znacznie dłuższa i obejmuje szereg informacji, które pozwalają na kompleksową weryfikację. Oto kluczowe elementy:
- Numer PESEL: To oczywiście podstawa, ale tylko jako jeden z wielu identyfikatorów.
- Seria i numer dowodu osobistego: To absolutny wymóg. Bez tych danych żaden legalny pożyczkodawca nie rozpatrzy wniosku.
- Dane kontaktowe: Numer telefonu i adres e-mail są niezbędne do komunikacji i dalszej weryfikacji.
- Adres zamieszkania i zameldowania: Pomagają w potwierdzeniu tożsamości i weryfikacji w bazach danych.
- Informacje o dochodach i zatrudnieniu: Rodzaj umowy, wysokość zarobków, nazwa pracodawcy to kluczowe dane do oceny zdolności kredytowej.
- Numer rachunku bankowego: Jest potrzebny do wypłaty pożyczki oraz często do przeprowadzenia przelewu weryfikacyjnego.
Jak widać, to znacznie więcej niż tylko jeden numer. Każda z tych informacji odgrywa ważną rolę w procesie weryfikacji i oceny ryzyka.
Jak firmy pożyczkowe weryfikują twoją tożsamość
Firmy pożyczkowe, podobnie jak banki, stosują zaawansowane metody weryfikacji tożsamości, aby upewnić się, że osoba składająca wniosek jest faktycznie tym, za kogo się podaje. To kluczowy element ich strategii bezpieczeństwa i ochrony zarówno klienta, jak i własnych interesów. Poniżej przedstawiam najpopularniejsze z nich:
| Metoda weryfikacji | Na czym polega? |
|---|---|
| Przelew weryfikacyjny (1 grosz/1 złoty) | Wnioskodawca wykonuje symboliczny przelew z własnego konta bankowego na konto pożyczkodawcy. Dane właściciela konta muszą zgadzać się z danymi podanymi we wniosku. To jedna z najskuteczniejszych metod potwierdzenia tożsamości. |
| Automatyczne aplikacje (np. Kontomatik, Instantor) | Klient loguje się do swojej bankowości internetowej za pośrednictwem bezpiecznej, szyfrowanej aplikacji. Aplikacja pobiera dane z konta (bez dostępu do loginu i hasła), takie jak historia transakcji czy dane osobowe, co pozwala na szybką weryfikację tożsamości i zdolności kredytowej. |
| Weryfikacja telefoniczna | Pracownik firmy pożyczkowej kontaktuje się telefonicznie z wnioskodawcą, zadając pytania weryfikacyjne, które mają potwierdzić jego tożsamość i intencje. Może to być np. pytanie o dane z dowodu osobistego lub inne informacje podane we wniosku. |
| Weryfikacja w bazach danych | Pożyczkodawcy sprawdzają dane wnioskodawcy w różnych bazach, takich jak BIK (Biuro Informacji Kredytowej), KRD (Krajowy Rejestr Długów) czy ERIF. Pozwala to na ocenę wiarygodności i historii płatniczej. |
Jak widać, cały proces jest wieloetapowy i ma na celu maksymalne zminimalizowanie ryzyka oszustwa. Dlatego też, możliwość wzięcia pożyczki na sam PESEL w legalnej firmie jest po prostu nierealna.
Prawdziwe zagrożenie na czym polega kradzież tożsamości
Skoro sam PESEL nie wystarczy do wzięcia pożyczki, to czy w ogóle powinniśmy się martwić o jego wyciek? Odpowiedź brzmi: tak, ale nie w izolacji. Prawdziwe zagrożenie pojawia się, gdy oszuści zdobędą komplet danych osobowych to właśnie nazywamy kradzieżą tożsamości. W takiej sytuacji numer PESEL staje się kluczowym elementem układanki, który w połączeniu z innymi informacjami pozwala przestępcom na podszycie się pod nas. Oprócz PESEL-u, dla oszustów cenne są takie dane jak seria i numer dowodu osobistego, imię i nazwisko matki, adres zamieszkania, numer telefonu, adres e-mail, a nawet historia zatrudnienia. Posiadając taki zestaw, przestępca może próbować zaciągnąć pożyczkę, założyć konto bankowe, podpisać umowę na usługi telekomunikacyjne, a nawet zarejestrować firmę wszystko to na nasze nazwisko, pozostawiając nas z długami i problemami prawnymi.
Skąd oszuści biorą nasze dane?
Zastanawiasz się, skąd przestępcy mogą pozyskać tak szeroki zakres danych? Niestety, metod jest wiele i stają się one coraz bardziej wyrafinowane. Oto najczęstsze sposoby, w jakie oszuści wchodzą w posiadanie naszych informacji:
- Phishing: To jedna z najpopularniejszych metod. Oszuści wysyłają fałszywe e-maile lub SMS-y, podszywając się pod banki, urzędy czy firmy kurierskie. Wiadomości te zawierają linki do fałszywych stron internetowych, które wyglądają identycznie jak oryginalne. Po zalogowaniu się na takiej stronie, nieświadomie podajemy oszustom nasze dane logowania, a często także dane osobowe i numer PESEL.
- Wycieki z baz danych: Niestety, zdarza się, że firmy lub instytucje, które przechowują nasze dane, padają ofiarą ataków hakerskich. W rezultacie, miliony rekordów z danymi osobowymi trafiają w ręce przestępców. Często dowiadujemy się o tym z opóźnieniem.
- Socjotechnika: To manipulowanie ludźmi w celu skłonienia ich do ujawnienia poufnych informacji. Oszuści mogą dzwonić, podszywając się pod pracowników banku, policji czy innych instytucji, i pod pretekstem "weryfikacji" lub "rozwiązania problemu" wyłudzać od nas dane. Mogą też próbować wyłudzić dane, oferując atrakcyjne "nagrody" lub "inwestycje".
- Kradzież dokumentów: Fizyczna kradzież dowodu osobistego, prawa jazdy czy paszportu to bezpośrednia droga do utraty kontroli nad naszymi danymi. Dlatego tak ważne jest, aby zawsze mieć dokumenty przy sobie i nie zostawiać ich bez nadzoru.
Zastrzeżenie numeru PESEL, czyli twoja nowa tarcza ochronna
W obliczu rosnącego zagrożenia kradzieżą tożsamości, polski rząd wprowadził rewolucyjne narzędzie, które znacząco zwiększa nasze bezpieczeństwo: usługę "Zastrzeż PESEL". Działa ona od 17 listopada 2023 roku, ale prawdziwą moc zyskała 1 czerwca 2024 roku, kiedy to wszedł w życie kluczowy obowiązek. Od tego dnia banki, SKOK-i, firmy pożyczkowe oraz notariusze mają prawny obowiązek weryfikacji w Centralnym Rejestrze Zastrzeżeń Numeru PESEL, czy nasz numer nie został zastrzeżony, zanim udzielą nam pożyczki, kredytu, otworzą konto bankowe czy dokonają innej czynności prawnej. To oznacza, że jeśli zastrzeżesz swój PESEL, a oszust spróbuje wziąć na ciebie pożyczkę, instytucja finansowa musi to sprawdzić. Jeśli mimo zastrzeżenia udzieli finansowania, to Ty, jako ofiara wyłudzenia, będziesz chroniony przed konsekwencjami.
Jak bezpłatnie zastrzec swój PESEL? Instrukcja krok po kroku
Zastrzeżenie numeru PESEL to prosta i co najważniejsze, całkowicie bezpłatna procedura. Możesz to zrobić na kilka sposobów, wybierając ten, który jest dla Ciebie najwygodniejszy:-
Przez aplikację mObywatel:
- Pobierz i zainstaluj aplikację mObywatel na swoim smartfonie (jeśli jeszcze jej nie masz).
- Zaloguj się do aplikacji.
- Wybierz usługę "Zastrzeż PESEL".
- Postępuj zgodnie z instrukcjami na ekranie, aby zastrzec numer. Możesz również w łatwy sposób cofnąć zastrzeżenie lub sprawdzić historię zmian.
-
Na stronie gov.pl:
- Wejdź na stronę gov.pl/zastrzez-pesel.
- Zaloguj się profilem zaufanym, e-dowodem lub bankowością elektroniczną.
- Wybierz opcję "Zastrzeż PESel" i potwierdź swoją decyzję.
-
Osobiście w urzędzie gminy:
- Udaj się do dowolnego urzędu gminy (lub miasta).
- Wypełnij wniosek o zastrzeżenie numeru PESEL.
- Przedstaw swój dowód osobisty do weryfikacji.
- Urzędnik dokona zastrzeżenia w Twoim imieniu.
Pamiętaj, że możesz zastrzec PESEL w dowolnym momencie, a także cofnąć zastrzeżenie, jeśli np. potrzebujesz wziąć kredyt lub podpisać umowę. To elastyczne narzędzie, które daje Ci pełną kontrolę nad swoimi danymi.
Co dla ciebie oznacza obowiązek weryfikacji przez pożyczkodawców?
Obowiązek weryfikacji zastrzeżenia PESEL przez instytucje finansowe to prawdziwy przełom w ochronie konsumentów. Dla mnie, jako eksperta, jest to jeden z najważniejszych kroków w walce z wyłudzeniami w ostatnich latach. Jego kluczowa korzyść dla Ciebie, jako potencjalnej ofiary, jest niezwykle istotna:
Jeśli instytucja finansowa udzieli pożyczki mimo zastrzeżenia, poszkodowany konsument nie będzie musiał spłacać zadłużenia.
To oznacza, że ciężar odpowiedzialności za weryfikację przenosi się na instytucje finansowe. Jeśli nie dopełnią one swoich obowiązków i udzielą pożyczki oszustowi, mimo że Twój PESEL był zastrzeżony, to one poniosą konsekwencje finansowe, a nie Ty. To potężna ochrona, która daje Ci spokój ducha i znacznie ogranicza ryzyko finansowe związane z kradzieżą tożsamości. Warto z niej skorzystać!
Ktoś wziął na ciebie pożyczkę? Oto plan działania krok po kroku
Mimo najlepszych zabezpieczeń, czasami dochodzi do wyłudzeń. Jeśli podejrzewasz, że ktoś wziął na Ciebie pożyczkę, nie panikuj. Ważne jest, aby działać szybko i metodycznie. Oto sprawdzony plan działania, który pomoże Ci zminimalizować szkody i odzyskać kontrolę nad sytuacją:
- Natychmiast zastrzeż dowód osobisty i numer PESEL: To absolutny priorytet. Dowód osobisty zastrzeż w systemie Dokumenty Zastrzeżone (możesz to zrobić w banku, na policji lub online). Numer PESEL zastrzeż za pośrednictwem aplikacji mObywatel, strony gov.pl lub w urzędzie gminy. To zablokuje dalsze próby wykorzystania Twoich danych.
- Zgłoś sprawę na policję: Udaj się na najbliższy komisariat i zgłoś podejrzenie popełnienia przestępstwa wyłudzenia pożyczki. Otrzymasz protokół, który będzie kluczowy w dalszych działaniach.
- Skontaktuj się z firmą pożyczkową/bankiem: Natychmiast poinformuj instytucję, która udzieliła pożyczki, że padłeś ofiarą oszustwa. Przedstaw im protokół z policji i wszelkie dowody, które posiadasz. Zażądaj wstrzymania windykacji i wyjaśnienia sprawy.
- Aktywuj Alerty BIK: To usługa Biura Informacji Kredytowej, która powiadamia Cię SMS-em lub e-mailem o każdej próbie sprawdzenia Twoich danych w BIK, np. w związku z wnioskiem o kredyt czy pożyczkę. Dzięki temu szybko dowiesz się o ewentualnych kolejnych próbach wyłudzenia.
- Zbieraj dowody: Zachowaj wszelką korespondencję (e-maile, SMS-y, pisma) od oszustów, firm pożyczkowych i policji. Każdy szczegół może być ważny.
Pamiętaj, że wyłudzenie pożyczki to przestępstwo, a Ty jesteś ofiarą. Prawo stoi po Twojej stronie, jeśli udowodnisz, że to nie Ty zaciągnąłeś zobowiązanie.
Przeczytaj również: Jak sprawdzić historię BIK? Zrozum swój scoring i zwiększ szanse na kredyt
Jak na co dzień chronić swoje dane i spać spokojnie
Oprócz zastrzeżenia PESEL-u i szybkiej reakcji w przypadku wyłudzenia, istnieje szereg codziennych nawyków, które pomogą Ci chronić swoje dane i zapewnić sobie spokój ducha. Jako Damian Laskowski, zawsze podkreślam, że prewencja jest kluczem:
- Zasada ograniczonego zaufania: Nigdy nie podawaj swojego numeru PESEL, serii i numeru dowodu osobistego ani innych wrażliwych danych przez telefon, e-mail czy w mediach społecznościowych, jeśli nie masz absolutnej pewności, z kim rozmawiasz i w jakim celu. Instytucje finansowe czy urzędy rzadko proszą o takie dane przez telefon.
- Chroń swój dowód osobisty: Traktuj dowód osobisty jak najcenniejszy dokument. Nie zostawiaj go bez nadzoru, nie skanuj ani nie kopiuj go bez potrzeby. Jeśli zgubisz dowód, natychmiast go zastrzeż.
- Korzystaj z Alertów BIK: Aktywuj Alerty BIK. To niewielki koszt w porównaniu do spokoju, jaki dają. Będziesz natychmiast informowany o każdej próbie sprawdzenia Twoich danych w BIK, co pozwoli Ci szybko zareagować na potencjalne wyłudzenie.
- Uważaj na phishing i socjotechnikę: Zawsze dokładnie sprawdzaj adres e-mail nadawcy i linki przed kliknięciem. Nigdy nie podawaj danych logowania do bankowości internetowej na stronach, do których trafiłeś z linku w e-mailu czy SMS-ie. Banki i urzędy nigdy nie proszą o hasła i loginy w ten sposób.
- Dbaj o bezpieczeństwo w sieci: Używaj silnych, unikalnych haseł do różnych usług. Regularnie aktualizuj oprogramowanie antywirusowe i system operacyjny. Unikaj korzystania z publicznych, niezabezpieczonych sieci Wi-Fi do logowania się do bankowości czy ważnych serwisów.
- Monitoruj swoje finanse: Regularnie sprawdzaj historię swojego konta bankowego i wyciągi z kart kredytowych, aby wcześnie wykryć nieautoryzowane transakcje.
